काठमाडौं । बलिउडको बहुप्रतीक्षित तथा मेगा बजेट चलचित्र ‘रामायण पार्ट–१’  बिहीबारदेखि प्रदर्शनमा आएको छ। निर्देशक नितेश तिवारीको निर्देशन तथा नमित मल्होत्राको निर्माणमा तयार भएको यस चलचित्रले भारतीय पौराणिक महाकाव्य रामायणको कथालाई आधुनिक प्रविधि, भव्य दृश्य र अत्याधुनिक दृश्य प्रभाव (भीएफएक्स) मार्फत अन्तर्राष्ट्रिय दर्शकमाझ पुर्‍याउने लक्ष्य राखेको छ।

करिब चार हजार करोड भारतीय रुपैयाँको विशाल बजेटमा निर्माण गरिएको भनिएको यो चलचित्र भारतीय चलचित्र इतिहासकै सबैभन्दा महँगो निर्माणमध्ये एक हो। ठूलो लगानी, चर्चित कलाकारको सहभागिता, अन्तर्राष्ट्रियस्तरको प्राविधिक टोली र भव्य निर्माण शैलीका कारण चलचित्र प्रदर्शनअघि नै विश्वभरका सिनेप्रेमीमाझ चर्चाको विषय बनेको थियो।

चलचित्रमा रणबीर कपूरले भगवान् राम, साई पल्लवीले सीता र यशले रावणको भूमिका निर्वाह गरेका छन्। त्यस्तै, रवि दुबे लक्ष्मण, अरुण गोविल राजा दशरथ, रकुल प्रीत शूर्पणखा तथा लारा दत्ता कैकेयीको भूमिकामा देखिएका छन्। अनुपम खेरले जटायुको पात्रलाई आवाज दिएका छन्।

चलचित्रको कथा रावणको जन्म, तपस्या, शक्ति प्राप्ति र लंका विजयका प्रसङ्गबाट सुरु हुन्छ। त्यसपछि कथा अयोध्यातर्फ अघि बढ्दै भगवान् रामको जन्म, बाल्यकाल, सीतासँगको सम्बन्ध, विवाह तथा वनवाससम्मका घटनालाई प्रस्तुत गरिएको छ। रामायणको परिचित कथालाई नयाँ प्रविधि र सिनेम्याटिक शैलीमा पर्दामा उतार्नु चलचित्रको प्रमुख विशेषता हो।

दृश्य प्रभाव र भव्य निर्माण चलचित्रको बलियो पक्ष

प्रारम्भिक समीक्षाहरूमा चलचित्रको सबैभन्दा बलियो पक्ष यसको दृश्य प्रभाव, सेट डिजाइन र भव्यता रहेको औँल्याइएको छ। अयोध्या, लंका, वनजङ्गल, देवता तथा असुरबीचका युद्धका दृश्यलाई आकर्षक ढङ्गले प्रस्तुत गरिएको छ। विशेषगरी जटायु र रावणबीचको भिडन्तलाई चलचित्रको प्रभावशाली दृश्यका रूपमा चर्चा गरिएको छ।

विशाल महल, युद्धका दृश्य, पौराणिक पात्रहरूको स्वरूप र काल्पनिक संसारको निर्माणमा अत्याधुनिक भीएफएक्स प्रयोग गरिएको छ। यसले रामायणको कथालाई ठूलो पर्दामा फरक अनुभवका रूपमा प्रस्तुत गर्ने प्रयास गरेको देखिन्छ। अन्तर्राष्ट्रिय दर्शकलाई लक्षित गरी निर्माण गरिएको चलचित्रमा हलिउडस्तरको प्राविधिक गुणस्तर कायम गर्ने प्रयाससमेत गरिएको छ।

यश र अरुण गोविलको अभिनयको प्रशंसा

अभिनयका हिसाबले यश र अरुण गोविलको प्रस्तुति विशेष चर्चामा आएको छ। रावणको अहंकार, शक्ति, महत्वाकाङ्क्षा र व्यक्तित्वलाई यशले प्रभावकारी रूपमा प्रस्तुत गरेको समीक्षकहरूको टिप्पणी छ। उनको शारीरिक हाउभाउ, संवाद प्रस्तुति र पर्दामा देखिने प्रभावले रावणको चरित्रलाई बलियो बनाएको बताइएको छ।

त्यस्तै, राजा दशरथको भूमिकामा अरुण गोविलको अभिनयलाई पनि प्रशंसा गरिएको छ। यसअघि रामको भूमिकाबाट दर्शकमाझ परिचित गोविलले यसपटक दशरथको पात्रमार्फत भावनात्मक पक्षलाई जीवन्त बनाउने प्रयास गरेका छन्।

यद्यपि, रामको भूमिकामा रणबीर कपूरको अभिनय भने अपेक्षाअनुसार प्रभावशाली हुन नसकेको केही समीक्षकको टिप्पणी छ। उनले रामको शालीनता, मर्यादा र सौम्य स्वभाव प्रस्तुत गर्ने प्रयास गरे पनि कतिपय दृश्यमा चरित्रको गहिराइ र स्वाभाविकता कम देखिएको समीक्षा गरिएको छ।

सीताको भूमिकामा साई पल्लवीको अभिनय सन्तुलित मानिए पनि राम र सीताबीचको भावनात्मक सम्बन्धलाई पर्याप्त रूपमा स्थापित गर्न नसकिएको टिप्पणी छ। त्यस्तै, लक्ष्मणको भूमिकामा रवि दुबेको संवाद र अभिनयमा पनि थप प्रभावकारिता आवश्यक रहेको समीक्षकहरूको धारणा छ।

भव्यता धेरै, भावनात्मक पक्ष कमजोर

चलचित्रको मुख्य आलोचना भने यसको भावनात्मक पक्षलाई लिएर गरिएको छ। रामायण केवल युद्ध, शक्ति, विजय र पराक्रमको कथा मात्र नभई प्रेम, त्याग, समर्पण, कर्तव्य, पारिवारिक सम्बन्ध र नैतिक मूल्यको गहिरो सन्देश बोकेको महाकाव्य हो। तर, चलचित्रले यी पक्षलाई अपेक्षित गहिराइमा प्रस्तुत गर्न नसकेको समीक्षकहरूको ठहर छ।

विशेषगरी राम र सीताबीचको सम्बन्ध, रामको पारिवारिक जीवन, दशरथको भावनात्मक अवस्था तथा अन्य सहायक पात्रहरूको चरित्र विकासमा पर्याप्त समय नदिइएको आलोचना गरिएको छ। कतिपय दृश्यमा कथा अघि बढाउने क्रममा भावनात्मक उतारचढावलाई छोट्याइएको महसुस हुने बताइएको छ।

रामायणको कथासँग भावनात्मक रूपमा जोडिएका दर्शकका लागि पात्रहरूको स्वभाव, उनीहरूको निर्णय र सम्बन्धको गहिराइ महत्त्वपूर्ण हुन्छ। यस्तो अवस्थामा दृश्यको भव्यताले मात्र दर्शकलाई लामो समयसम्म कथासँग जोडिराख्न नसक्ने चुनौती चलचित्रमा देखिएको छ।

एआर रहमान र हान्स जिमरको सङ्गीत पनि अपेक्षाअनुसार प्रभावशाली भएन

चलचित्रको सङ्गीतमा एआर रहमान र हान्स जिमरजस्ता विश्वप्रसिद्ध सङ्गीतकारको संलग्नता रहेको छ। यस्तो प्रतिष्ठित नाम जोडिएकाले चलचित्रको ब्याकग्राउन्ड म्युजिक र सङ्गीतप्रति दर्शकको अपेक्षा उच्च थियो। तर, समीक्षकहरूले सङ्गीतले कतिपय महत्त्वपूर्ण दृश्यमा अपेक्षित भावनात्मक प्रभाव सिर्जना गर्न नसकेको टिप्पणी गरेका छन्।

विशेषगरी युद्ध, प्रेम, विरह र पारिवारिक सम्बन्धसँग जोडिएका दृश्यमा सङ्गीतले कथाको भावनात्मक गहिराइलाई थप बलियो बनाउन सक्ने सम्भावना भए पनि त्यसको प्रभाव सबै ठाउँमा समान रूपमा देखिन नसकेको समीक्षा गरिएको छ।

भारतीय सञ्चारमाध्यममा प्रकाशित प्रारम्भिक समीक्षाहरूमा चलचित्रले मिश्रित प्रतिक्रिया पाएको उल्लेख छ। अधिकांश समीक्षामा पाँचमध्ये तीन ताराको हाराहारीमा मूल्याङ्कन गरिएको बताइएको छ।

समग्रमा ‘रामायण पार्ट–१’ प्राविधिक पक्ष, दृश्य प्रभाव, भव्य निर्माण र केही कलाकारको प्रभावशाली अभिनयका कारण हेर्नलायक चलचित्र बनेको देखिन्छ। तर, कथाको भावनात्मक गहिराइ, पात्रहरूको विकास, संवाद र सङ्गीतमा अपेक्षाअनुसार प्रभाव सिर्जना गर्न नसक्दा चलचित्रले सबै पक्षबाट समान प्रशंसा पाउन सकेको छैन।

चार हजार करोड रुपैयाँको विशाल लगानी, अन्तर्राष्ट्रियस्तरको निर्माण शैली र चर्चित कलाकारको उपस्थितिले चलचित्रप्रति ठूलो अपेक्षा सिर्जना गरेको छ। अब चलचित्रले बक्स अफिसमा कस्तो प्रदर्शन गर्छ र विश्वभरका दर्शकले यसलाई कसरी स्वीकार गर्छन् भन्ने विषयले यसको वास्तविक सफलता निर्धारण गर्नेछ।

रामायणजस्तो आस्थासँग जोडिएको महाकाव्यलाई आधुनिक सिनेमाको माध्यमबाट प्रस्तुत गर्नु आफैँमा चुनौतीपूर्ण काम हो। यस अर्थमा ‘रामायण पार्ट–१’ दृश्यात्मक रूपमा ठूलो प्रयास भए पनि दर्शकको मन जित्न दृश्यको भव्यतासँगै कथाको आत्मा र भावनात्मक पक्षलाई पनि उत्तिकै महत्त्व दिनुपर्ने सन्देश दिएको छ।