काठमाडौं । नेपाली सिने क्षेत्रमा बाल कलाकारका रूपमा परिचित संगम बिष्टले हालै सामाजिक सञ्जालमार्फत सार्वजनिक गरेको विस्तृत अभिव्यक्तिले देशव्यापी ध्यान तानेको छ। सिनेमा सम्बन्धी उच्च अध्ययनका लागि संयुक्त राज्य अमेरिका पुगेकी बिष्टले आफ्नो विगतका पीडादायी अनुभव, भोगेको अन्याय तथा समाजप्रतिको असन्तुष्टि व्यक्त गर्दै न्यायका लागि अन्तिमसम्म लड्ने अडान लिएकी छन्।
बाल्यकालदेखि नै अभिनय क्षेत्रमा सक्रिय रहँदै आएकी बिष्टले विभिन्न म्युजिक भिडियो तथा चलचित्रमा अभिनय गरी आफ्नो छुट्टै पहिचान बनाएकी थिइन्। स्व. आलोक नेम्वाङ को निर्देशनमा बनेको कुन्ती मोक्तानको गीतदेखि लिएर श्रीमान र लभ यु बाबा जस्ता चलचित्रमा बाल कलाकारका रूपमा उनले उल्लेखनीय भूमिका निर्वाह गरेकी छन्। साथै, उनी विभिन्न राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय पुरस्कारबाट सम्मानित कलाकारसमेत हुन्।
हालै सार्वजनिक अभिव्यक्तिमा बिष्टले आफूविरुद्ध फैलाइएका आरोप तथा सामाजिक सञ्जालमा आएका नकारात्मक टिप्पणीप्रति गम्भीर आपत्ति जनाउँदै तीव्र प्रतिक्रिया दिएकी छन्। आफ्नो संघर्षपूर्ण यात्रा र उपलब्धिहरूलाई तोडमोड गरी गलत रूपमा प्रस्तुत गरिएको भन्दै उनले दुःख व्यक्त गरेकी छन्। उनका अनुसार, सामाजिक सञ्जालमा आएको धारणा र प्रतिक्रियाले आफू थप मर्माहित भएको छ।
उनले लेखेकी छन्, “अब मेरो आवाज केवल व्यक्तिगत सीमामा सीमित छैन, यो धेरै पीडित महिलाहरूको प्रतिनिधि आवाज बनेको छ।” यस अभिव्यक्तिमार्फत उनले आफ्नो संघर्षलाई व्यक्तिगत नभई समग्र पीडितहरूको पक्षमा उभिएको रूपमा प्रस्तुत गरेकी छन्।
यसैबीच, बिष्टले यौन दुर्व्यवहारसम्बन्धी गम्भीर आरोप सार्वजनिक गरेपछि सामाजिक सञ्जालमा देखिएको प्रतिक्रियाप्रति पनि असन्तुष्टि जनाइएको छ। कतिपयले आरोपित पक्ष सागर लम्साल प्रति सहानुभूति तथा सकारात्मक टिप्पणी व्यक्त गर्दा पीडित पक्ष थप पीडित भएको परिवारको गुनासो रहेको छ।
उक्त घटनापछि बिष्टका दाजु सौगात बिष्ट ले पनि भावुक तथा कडा वक्तव्य जारी गर्दै बहिनीप्रति पूर्ण समर्थन जनाएका छन्। उनले परिवार लामो समयदेखि चिनजानमा रहेको व्यक्तिसँग सम्बन्धित घटनापछि स्तब्ध भएको उल्लेख गर्दै न्यायिक प्रक्रियामार्फत सत्यतथ्य बाहिर ल्याउनुपर्नेमा जोड दिएका छन्।
सौगात बिष्टले परिवार चलचित्र क्षेत्रमा लामो समयदेखि सक्रिय रहेको उल्लेख गर्दै बुबा गजित बिष्ट तथा काका गम्भीर बिष्ट को योगदानसमेत स्मरण गरेका छन्। उनले हाल परिवारले कानुनी बाटोमार्फत न्याय खोजिरहेको स्पष्ट पार्दै न्यायालयप्रति विश्वास व्यक्त गरेका छन्।
घटनापछि सामाजिक सञ्जालमा मिश्रित प्रतिक्रिया देखिएको छ। एकातिर बिष्टको साहसको प्रशंसा भइरहेका बेला अर्कोतर्फ आरोपित पक्षप्रति व्यक्त भएका सकारात्मक अभिव्यक्तिहरूले पीडित परिवार थप मर्माहत भएको विश्लेषण गरिएको छ।
समग्र घटनाले नेपाली समाजमा यौन हिंसा, पीडितप्रतिको दृष्टिकोण, सामाजिक सञ्जालको प्रभाव तथा न्यायिक प्रक्रियाप्रतिको विश्वासजस्ता महत्वपूर्ण विषयमा पुनः बहस सिर्जना गरेको छ। सरोकारवालाहरूले निष्पक्ष छानबिनमार्फत सत्य उजागर गर्दै पीडितको आवाजलाई सम्मान गर्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याएका छन्।
विशेषतः पीडित पक्षको आवाजलाई समर्थन गर्ने विषयमा केही कलाकारहरूले खुलेर अभिव्यक्ति दिएका देखिए पनि समग्र कलाकार समुदाय, विशेष गरी सम्बन्धित संघ–संस्था तथा पुरुष कलाकारहरूको तर्फबाट अपेक्षित स्तरको प्रतिक्रिया नआएको भन्दै आलोचना समेत भइरहेको छ।
यस सन्दर्भमा गायिका एलिना चौहान र समिक्षा अधिकारी जस्ता केही कलाकारहरूले पीडितको पक्षमा अभिव्यक्ति जनाउँदै संवेदनशील विषयमा आफ्नो सरोकार देखाएका छन्। उनीहरूको यस्तो कदमले सामाजिक उत्तरदायित्व र सचेतनाको उदाहरण प्रस्तुत गरे पनि, समग्र उद्योगका अन्य पक्षहरू भने अपेक्षाकृत मौन देखिएको टिप्पणी व्यापक रूपमा उठेको छ।
सामान्यतः कुनै पनि आपराधिक घटना सार्वजनिक भएपछि प्रारम्भिक चरणमा स्पष्ट धारणा राख्नु जोखिमपूर्ण र संवेदनशील मानिन्छ। तर, समय बितिसकेपछि पनि सम्बन्धित संघ–संस्था, कलाकार संघ तथा प्रभावशाली व्यक्तित्वहरूले स्पष्ट धारणा नदिँदा जनमानसमा प्रश्न उठ्नु स्वाभाविक हो। विशेषगरी समाजलाई मार्गदर्शन गर्ने जिम्मेवारी बोकेका व्यक्तिहरू र संस्थाहरूले यस्ता विषयमा मौन रहनु वा ढिलो प्रतिक्रिया दिनु आलोचनाको विषय बन्न सक्छ।
यसै सन्दर्भमा अभिनेता तथा कलाकार सागर लम्साल 'बले'सँग जोडिएका विवादहरूले पनि थप चर्चा पाएका छन्। यसअघि पनि उनीसँग सम्बन्धित विभिन्न विषयहरूमा सामाजिक सञ्जालमा बहस र टिप्पणीहरू देखिँदै आएका थिए। हालका घटनाक्रमपछि पुनः उनीप्रति जनसमुदायको धारणा विभाजित देखिन्छ, जहाँ केहीले निष्पक्ष अनुसन्धान र कानुनी प्रक्रियाको पक्षमा आवाज उठाइरहेका छन् भने केहीले आलोचनात्मक टिप्पणी गरिरहेका छन्।
यसबीचमा कलाकारहरूको संघ–संस्था र प्रतिष्ठित व्यक्तिहरूले सार्वजनिक रूपमा जिम्मेवार र सन्तुलित धारणा प्रस्तुत गर्नुपर्ने अपेक्षा रहन्छ। समाजमा सकारात्मक सन्देश प्रवाह गर्ने माध्यमका रूपमा कलाकारहरूको भूमिका महत्वपूर्ण हुने भएकाले, यस्ता संवेदनशील विषयमा मौनता होइन, विवेकपूर्ण अभिव्यक्ति आवश्यक हुने तर्क पनि बलियो रूपमा उठाइएको छ।
अन्ततः, यस्ता घटनाहरूले केवल व्यक्तिविशेष मात्र नभई समग्र कला क्षेत्रको पारदर्शिता, उत्तरदायित्व र नैतिक भूमिकामाथि प्रश्न उठाउने गर्छन्। समाजले अपेक्षा गर्ने भनेको दोषी वा निर्दोषको निर्णय नभई, सत्य, न्याय र पीडितको पक्षमा उभिने स्पष्ट र जिम्मेवार आवाज हो।
प्रतिक्रिया दिनुहोस